PSİKOLOJİ DENEYLERİ

MAHKUMLAR VE GARDİYANLAR – DAVRANIŞ DENEYİ

1971 yılında Stanford Üniversitesi’nden Philip Zimbardo adlı bir psikoloji hocası gönüllü üniversite öğrencilerinden mahkumlar ve gardiyanlar olarak iki grup oluşturdu.

Deneyin amacı yapay bir hapishane oluşturup insanların nasıl davranacaklarını gözlemlemek idi. Senaryoya uygun olması için okulun bodrum katında gerçeğe çok yakın bir hapishane ortamı yaratıldı. Başlangıçta Her şey normal gitse de kısa süre içinde işler ilginç bir hal almaya başladı gardiyan rolündeki öğrenciler kendilerini rollerine fazla kaptırıp mahkum rolündeki öğrencilere fiziksel ve sözlü şiddet uygulamaya başlamışlardı.

Öyle ki gardiyanlar mahkumlara eziyet etmek için yemek vermiyorlar yatak ve yorganlarını alıp onları demirlerin üstünde yapmaya mecbur bırakıyorlardı. Mahkumlar ise birkaç gün içinde gördükleri kötü muamele yüzünden fiziksel ve duygusal olarak çöküntü yaşamışlardı.

Mahkumlar normal hayatta arkadaşları olan gardiyanları gördüklerinde korkmaya ve krizi geçirmeye başladılar, ardından 6. güne doğru işlerin içinden çıkılmaz bir noktaya gittiğini gören psikoloji hocası deneye sonlandırma kararı aldı.

Hapishane deneyi tasarlayan Zimbardo deneyi tasarlamış olmasına rağmen kendisinin bile ne kadar acımasız ulaştığını görünce dehşete kapıldığını söylüyordu. Bu dene gardiyanların acımasız ve gaddar olması gerektiği gibi toplum tarafından bazı kişilere biçilen rollerin insanları ne kadar etkilediğini ortaya koyuyordu.

FARELER – EMPATİ DENEYİ

Bilim insanları 2 fareyi alıp bir odaya koymuşlar ve farelerden birini küçük bir kafese kapatmışlar kafesin kapağı içeriden açılmadığı için kafesteki farenin kurtulmasının tek yolu dışarıdaki farenin kapağı açıp arkadaşını kurtarmasaydı.

Kafese konan fare kapağın açılmadığını görünce hemen dehşete kapılmış dışarıda bulunan fare ise birkaç dakika bekledikten sonra kafesi açıp arkadaşını kurtarmış. Deneyin ikinci aşamasında ise daha önce kafesin içinde kilitli kalmış olan bir fareye arkadaşını kurtarması için dışarı koymuşlar.

Bu fare birkaç dakika beklemek yerine kapağı hemen açmış ve arkadaşının kurtarmış, yani kafesin içinde kalmanın ne kadar kötü bir his olduğunu bilen fare arkadaşıyla empati kurmuş bile diğer farenin aksine kapalı hiç beklemeden açmış. Bu İlginç deneyin sonucu bize hayvanlarda da insanlarda olduğu gibi empati duygusunun bulunduğunu gösteriyor.

METRO İSTASYONU DENEYİ – DİKKAT DENEYİ

2008 yılının Aralık ayında ABD’deki bir metro istasyonunda müzisyen bir adam kemanını çıkarıp çalmaya başladı. 45 dakika boyunca ünlü besteci Johann Sebastian Bach’ın en ünlü eserlerini çalan kemancı sadece 32 dolar toplayabilmiş.

İnsanlara aceleleri olduğu için adamın yüzüne bile bakmadan geçip gidiyorlardı. Ancak insanların bilmedikleri bir şey vardı az önce önünden yüzüne bile bakmadan geçip gittikleri müzisyen dünyadaki en ünlü keman virtüözlerinden biri olan  Joshua Bell idi. Ünlü sanatçı bizzat Stradivarius keman markasının kurucusu tarafından yapılmış olan 3.5 milyon  dolar değerinde ve 300 yıllık bir kemanla yaşamış en ünlü bestecilerden birinin parçalarını çalmıştı.

Joshua Bell’in konserlerinde en ucuz biletin fiyatı neredeyse bin liraydı ve her zaman tüm biletleri satılıyordu. Bu deney bize şunu gösteriyor; günlük hayattaki koşuşturmaca yüzünden dünyanın en pahalı kemanını çalan dünyanın en iyi kemancılarından birini bile fark edemiyorsak kim bilir başka neleri kaçırıyoruzdur. Belki de arada bir durup her gün görmeye alıştığımız sıradan şeyler güzellikleri de fark etmeye çalışmalıyız.

METRO İSTASYONU DENEYİ – YÜRÜYEN MERDİVEN DENEYİ

Ünlü bir araba şirketi insanların yürüyen Merdivenler yerine normal merdivenleri kullanmalarını sağlayabilmek için Almanya’daki bir metro istasyonunda ilginç bir deney yapmış. Merdivenleri piyano tuşları şeklinde boyamışlar ve üzerine basınca piyano sesi çıkarması için ses sistemi kurmuşlar.

Bu sayede yürüyen Merdivenler yerine normal merdivenleri kullanan insanların oranı yüzde yetmiş artış göstermiş. Hatta bu merdivenlerden İstanbul’da bir alışveriş merkezine de kurmuşlar. Bu sayede insanların günlük hayatta merdiven çıkmak gibi zorluk olarak gördüğü bir işi daha eğlenceli hale getirerek insanların daha sağlıklı olan normal merdivenleri kullanmalarını sağlamışlar.

5 1 Oy
DEĞERLENDİR

Bir Cevap Yazın

0 Yorum
Satır İçi Geri bildirimler
Tüm yorumları görüntüle
0
Düşüncelerini paylaşmak ister misin? O zaman tıklax
()
x
%d blogcu bunu beğendi: